HomeNieuwsBlogsMedisch Leiderschap

Columns Medisch Leiderschap

De columns worden geschreven door Angelique van Dam en Moniek de Boer.

Klik hier voor meer informatie over de training Medisch Leiderschap voor Dokters van Angelique van Dam en Moniek de Boer.

Van actiepuntenlijst naar bezinningspuntenlijst

theory U afbeeldingAls arts kan je in dagelijks leven en werk soms overspoeld worden door het gevoel geen vat meer op dingen te hebben. Doordat wij van die doeners zijn hebben we de neiging onmiddellijk actie te ondernemen om zaken op te lossen. Dit is vaak een goed idee als het om patiënten gaat, al kiezen we soms voor ‘niets doen’ met beter resultaat. We moeten dan onze natuurlijke neiging tot handelen onderdrukken.

Lees meer...

Een vraag om heelheid

i-am-461820 960 720Binnen Lemniscaap pleiten wij voor heelheid van de arts. Heelheid, omdat we denken dat het ons werkplezier ten goede komt en wij op die manier betere artsen zijn. Heelheid is ook van belang voor de gezondheidszorg in het grotere geheel. Als wij al onze individuele eigenheid mogen inbrengen in het zorgsysteem zullen wij voor medewerkers en patiënten beter zichtbaar worden in onze menselijkheid en kwetsbaarheid. Het maakt ons beter bereikbaar voor anderen en voegt een menselijke dimensie toe aan ons zorgsysteem. Bovendien is een zorgsysteem waar heelheid wordt toegejuicht een flexibeler systeem, een menselijker systeem en geeft het meer ruimte aan individuele invulling. Het wordt een emotioneel rijker systeem.

Recent zijn wij gestart met een leergang Medisch Leiderschap voor AIOS in het UMC Utrecht. Hier werd weer duidelijk wat wij ook al jaren in ons coachwerk met individuele AIOS en intervisie met AIOS tegenkomen. Dat wij in onze opleiding tot medisch specialist (en ook tot huisarts of tijdens een andere vervolgopleiding) heel snel een professionele houding leren aannemen en dat wie wij zijn met al onze kwetsbaarheden, onzekerheden en uniekheden snel naar de achtergrond verdwijnt. Tijdens de opleiding, vaak al beginnend in de coschappen, kijken wij vooral op tegen de artsen die alles lijken te weten en te kunnen. Belemmerende overtuigingen doen snel hun intrede: ‘ik ben niet goed genoeg, ik weet nooit genoeg, ik ben niet handig genoeg, er komt een dag en dan val ik door de mand, dan ziet iedereen dat ik het niet kan, ik ben afhankelijk, er is altijd hiërarchie, dus ik kan niet vrijuit spreken’. Natuurlijk is er een bias, het heeft een reden dat iemand coaching vraagt. Echter ook in AIOS intervisie groepen komen deze belemmerende overtuigingen naar boven. Dus in het systeem van onze opleidingen beginnen deze overtuigingen zich te vormen, die niet uitgesproken mogen worden op de werkvloer. Zoals Claire Loots toevallig deze week in Medisch Contact schreef in haar artikel ‘werkklimaat moeilijk voor jonge dokters’. Zodra je start met een opleiding, begint er een resocialisatie, zodat je past in het systeem. Daarmee verlies je makkelijk het contact met jezelf, met je gevoelsleven en met je drijfveren. Burn-out ligt op de loer. De 3 belangrijkste pijlers waarop bevlogen leven en werken zijn gestoeld zijn autonomie, meesterschap en zingeving. (D. Pink; Drive). Vooral autonomie en zingeving hebben te lijden tijdens dit resocialisatie proces. En dit drijft ons verder weg van heelheid.

Laloux (Reinventing Organizations) schrijft over heelheid het volgende:

Gelijke waarden: we zijn allemaal van even grote waarde en onze gemeenschap zal het rijkst zijn als we alle leden ervan op hun eigen manier laten bijdragen, met waardering voor verschillen in rollen, opleiding, achtergrond, vaardigheden etc.
Veilige en warme werkomgeving: Elke gebeurtenis wordt benaderd vanuit liefde en verbinding. Wij streven naar een emotionele en veilige omgeving, zodat iedereen zich authentiek kan gedragen. Wij respecteren en voelen ons op ons gemak bij woorden als zorgzaamheid, liefde , dienstbaarheid, ziel etc.
Het overwinnen van opdeling: Wij zijn ten diepste verbonden, deel van een groter geheel. Wij erkennen en eren alle delen in ons; cognitief, spiritueel, fysiek en spiritueel etc.
Leren: Alles is om van te leren en te ontwikkelen, we zijn hier nooit klaar mee, we praten openlijk over dingen die niet goed gaan. Feedback is een geschenk en we focussen ons op sterke punten.
Relaties en conflicten: We kunnen alleen onszelf veranderen en we accepteren dat wij zelf eigenaar zijn van onze gedachten, overtuigingen, woorden en daden. We lossen geschillen één op één op en zullen anderen er niet bij betrekken. We roddelen niet. We realiseren ons dat we onderdeel zijn van het systeem en voelen ons mede verantwoordelijk voor het oplossen van problemen’.

Hoe is het voor jou, als je naar deze vijf aspecten van heelheid kijkt? Herken je dat het daadwerkelijk van waarde zou zijn hier bij stil te staan? Mag je zijn in je werk als zorgprofessional wie je ten diepste bent? Breng je alle delen van jezelf mee naar de werkvloer, of laat je delen van jezelf thuis? En hoe is het in je praktijk, vakgroep of maatschap; is heelheid vanzelfsprekend? Is het onderwerp van gesprek, staan jullie er wel eens bij stil dat heelheid jullie zou kunnen verrijken? En wat zou de impact zijn op de zorg als geheel?

Voor ons zijn dat belangrijke vragen, omdat wij ervan overtuigd zijn dat heelheid werkt; voor de individuele arts, voor de groep waarmee je werkt en voor de zorg als groter geheel.

 

Moniek de Boer en Angelique van Dam, www.lemniscaap.com 

 

 

Lees meer...

impact medisch leiderschap

 

Regelmatig werken wij in onze trainingen met de “Lands work exercise” van CRR. Elke keer is het weer indrukwekkend hoe dit mensen uit verschillende gebieden in de gezondheidszorg helpt om elkaar beter te begrijpen. 

Mensen uit verschillende groepen doen zeker hun best om samen te werken. Na grote transities blijkt het echter regelmatig moeilijk om vanuit begrip met elkaar samen te werken. En dat is precies waar dit ‘Landen werk’ impact op heeft.
De essentie van deze oefening is, dat je bij elkaar op bezoek gaat met het perspectief van een nieuwsgierige, welgemeend geïnteresseerde en respectvolle toerist. Door op die manier toerist te zijn in een land, ben je ontspannen en enthousiast.

Lees meer...

Medisch Leiderschap staat voor het inspireren en motiveren van anderen. Op papier staat dat er heel mooi en hoe goed weten wij allemaal dat het vaak in de praktijk anders is. De ander inspireren en motiveren is heel makkelijk als de ander het met ons eens is. Maar hoe gaat het als de ander het niet met ons eens is? De andere mening, de ‘stokpaardjes’ van de ander, die in elke vergadering en in elke besluitvorming weer naar voren komen. Liefst als het bekende ‘deurknopfenomeen’, dus eigenlijk als het agendapunt al behandeld is. Hoe omarm je die andere mening?

Lees meer...

De Federatie Medisch Specialisten benoemt netwerkgeneeskunde in de toekomstvisie voor 2025 als één van de vier belangrijke thema’s. Dit thema wordt benoemd naast de andere 3 thema’s: ‘de unieke patiënt en de moderne medisch specialist’, ‘betrokkenheid bij gezondheid en gedrag’ en ‘voorop in innovatie’.

Netwerkgeneeskunde staat voor zorgnetwerken van zorgprofessionals rond een patiënt. Om de zorg efficiënter te maken en samen met de patiënt te beslissen wat de beste zorg is.

Lees meer...

Belangrijk onderdeel van Medisch Leiderschap is dienend leiderschap. Onderstaand gedicht verwoordt dat prachtig! Laat het op je inwerken en gebruik het de komende week eens tijdens je werk: ben ik nu aan het ‘fixen’ of aan het ‘dienen’? En hoe dien ik ‘Wholeness and the mystery of life’? Hoe ziet dat eruit?

Moniek de Boer en Angelique van Dam, www.lemniscaap.com

Lees meer...

Recent gaven wij diverse workshops Deep Democracy (DD) binnen de LHV. DD is een methode die behulpzaam is voor medisch leiderschap. De achterliggende filosofie bevordert het benutten van diversiteit.

DD is ontstaan vanuit het gedachtengoed dat er wijsheid is in alle leden van een groep en dat het potentieel van een groep alleen wordt benut als álle stemmen gehoord worden. Deep Democracy = het horen van de stille minderheid of ‘die andere mening’.

Lees meer...

vogelvluchtLemniscaap stelde medisch studenten van het Platform Medisch Leiderschap de vraag: "Wat is medisch Leiderschap". Vele thema’s werden genoemd; het kennen van jezelf, weten wie je wilt zijn , kunnen samenwerken, doelen voor jezelf en je afdeling vaststellen, visie ontwikkelen, reflectie, groei en anderen inspireren. Samenvattend ging het over zelfkennis, leren, samenwerken, visie en inspireren.

Deze thema's zijn precies onderdeel van hoe wij bij Lemniscaap kijken naar Medisch Leiderschap. Medisch Leiderschap is een proactieve houding, waarin alle artsen, vanuit hun individuele sterktes, hun kennis en vaardigheden inzetten om een zorg te creëren die goed is voor de patiënt, de maatschappij en zichzelf. Dat betekent dus dat iedere arts in Medisch Leiderschap kan stappen en daardoor ziet Medisch Leiderschap er per individu verschillend uit. Want het start met leiding geven aan jezelf. Dit vraagt zelfbewustzijn.

Lees meer...

Medisch Leiderschapsdriehoek1Bij Medisch Leiderschap wordt vaak gedacht aan bijvoorbeeld leiding geven, afdelingshoofd of manager zijn. Bij Lemniscaap denken wij dat Medisch Leiderschap over veel meer gaat en dat iedere dokter vanuit medisch leiderschap kan handelen. Het begint  ons inziens met jouw verlangen voor de gezondheidszorg en met het nemen van verantwoordelijkheid. En dat kan gaan over hele kleine en ook over grote dingen. Zaken die dichtbij je staan, of juist zaken die het grotere geheel betreffen. Hoe beleef je je eigen werk? Welke keuzes maak jij iedere dag? Er is altijd iets te kiezen; als je je omgeving echt niet kan veranderen, kan je altijd je houding veranderen (Maya Angelou). Zo is invloed uitoefenen altijd mogelijk.

Lees meer...

Bestuurscrisis in ziekenhuizen  verbinden of verbrekenRecent waren ziekenhuis de Gelderse Vallei en het UMCU in het nieuws vanwege falend bestuur, met direct gevaar voor de patiëntenzorg.  De inspectie plaatste de ziekenhuizen onder toezicht. In beide gevallen lijkt er sprake van afstand tussen de medische staf (in loondienst, opgedeeld in divisies in het UMCU of verenigd in een MSB zoals in de Gelderse Vallei). De RvB van het UMCU gaf aan dat een deel van de problemen te maken hebben met versnippering van zorg en daarmee de communicatie tussen de verschillende divisies. Oud-hoogleraar Guus Schrijvers blogde op Zorgvisie.nl  dat ook in de Gelderse Vallei de communicatie onvoldoende was. Met wie moest RvB overleggen; stafbestuur, bestuur MSB, of bestuur van artsen in loondienst? Al die verschillende silo’s geven risico’s; als een chinees fluisterspel veranderen verhalen en taalgebruik, naarmate ze verder van de bron zijn. Aannames over elkaar zijn snel gemaakt, iedereen trekt zich terug op zijn eiland.  Een goede communicatie en het onderzoeken van elkaars standpunten (i.p.v. ze eerst te veroordelen) is ver te zoeken.  Geen enkele arts wil echter dat de kwaliteit van zorg in gevaar komt.

Lees meer...

VNVA in het kort

  • De VNVA behartigt de belangen van de vrouwelijke artsen. De vereniging acht het van groot belang dat alle vrouwelijke artsen hun talenten optimaal kunnen benutten en daardoor een hun passende positie in de gezondheidszorg kunnen innemen. Tevens zet de vereniging zich in voor het inweven van seksespecifieke geneeskunde in opleiding en praktijk. Daarbij stimuleert de VNVA de gewenste maatschappelijke veranderingen…

Volg ons

VNVA op sociale media