HomeVan de voorzitterZorginnovatiereis

Denemarken

Denemarken

Tijdens de zorginnovatiereis, dit jaar naar Kopenhagen, kreeg ik af en toe de indruk dat het land met Lego ontworpen was. Jaren geleden kampte Denemarken met slechte cijfers op bijvoorbeeld oncologische zorg en teveel kleine verouderde ziekenhuizen. Toen kwam de reorganisatie. Alle curatieve zorg (muv huisartsenzorg) werden vanaf toen gefinancierd door de regio, waardoor de politiek in de regio een grote invloed kreeg op bijvoorbeeld het plaatsen van nieuwe ziekenhuizen. Het aantal ziekenhuizen werd drastisch gereduceerd, nieuwe ziekenhuizen (veel minder)werden  gebouwd, specialisten boden wat protest, evenals patiënten die soms meer dan 100 km naar een seh of voor chemobehandeling moeten rijden. De regio betaalt (het geld wordt nationaal geïnd als 40-60% belasting en zorg en onderwijs etc. zijn voor iedereen gratis) waardoor vooral de politiek bepaalt. Gemeenten doen de lokale preventieprogramma’s en de incentive hiervoor is dat gemeenten bijbetalen aan ziekenhuisopnamen. De nadruk ligt op programma’s voor ouderen. Maar zelfs met een beperkt aantal regisseurs blijft het lastig de verschillende spelers te vinden en af te stemmen. Kosten en kwaliteit zijn in grote lijnen vergelijkbaar met Nederland.

Alle artsen, uitgezonderd huisartsen, zijn in loondienst en werken gemiddeld 37 uur fulltime. En daar houden ze zich redelijk aan. Een fulltime huisarts heeft 1600 patiënten. Van de professionals die we spraken hoorden we dat er in het algemeen na 16.00 uur niet veel meer gebeurt in ziekenhuizen en bij huisartsen (en veel andere diensten en bedrijven), men richt zich dan vooral op het gezinsleven. Ik vond het opmerkelijk dat in de Deense geëmancipeerde samenleving toch relatief weinig vrouwelijke arts-hoogleraren of bestuurders zijn, volgens een van de artsen die ik sprak omdat vrouwen vaak denken dat ze daarvoor minder geschikt zijn en vrouwen het niet zouden ambiëren. Verder verbaasden we ons over de schijnbare acceptatie van artsen en bevolking over de sterke centralisatie van zorg. Een van de sprekers, een Nederlander die nu in Kopenhagen werkte, vertelde als mogelijke verklaring dat de Denen op consensus gericht zijn, en eenmaal afgesproken (met of zonder protest), accepteert men de nieuwe situatie. Ik denk dat de Nederlander zich gemiddeld genomen niet zo snel zal schikken. Enerzijds sprak de relatieve eenvoud en duidelijke beslissingsmacht van het Deense systeem aan, anderzijds werd duidelijk dat er voor de burger weinig te kiezen is en dat het systeem sterk afhankelijk is van politieke keuzes.

Verbaasd waren we door het centrale medische portal, waarin een patiënt en een medicus kunnen inloggen en met een oogopslag al je ziekenhuisbezoeken, specialistenbrieven, medicatie, reanimatiewensen, etc. kunnen zien. Ook voor de ambulance is dit beschikbaar. Verder is er een Biobank waar van alle burgers in Denemarken het genetisch profiel is opgeslagen samen met onder andere medische informatie, sociale en financiële gegevens en zelfs je rapportcijfers. Natuurlijk wordt de privacy wel bewaakt maar in Denemarken wordt meer gedacht in termen van mogelijke voordelen dan de gevaren. Ook opmerkelijk is dat er in het ministerie een speciaal departement is  gericht op dementie en ouderen.
In de Nederlandse discussies spraken we vooral over samenwerking. Ik vond het opvallend dat de tendens om vooral te praten over organisatie en structuur in de afgelopen jaren veel meer is omgebogen naar de rol van de professional en er is meer  aandacht voor de soms onmogelijke positie van artsen door eisen aan kwaliteit, verantwoording en financiële schotten. Alle partijen zijn zich hier veel meer van bewust en zijn op zoek naar een goede manier van samenwerking, hoe de professional meer ruimte en vertrouwen te geven en de kwaliteit te monitoren zonder de huidige krampachtigheid. Het lijkt erop dat de zorgverzekeraars hun macht toch op een andere manier willen gaan inzetten. De noodzaak van leiderschap werd keer op keer genoemd, maar lastig in de praktijk vanwege de vele belangen.

Input vanuit het veld is hiervoor erg belangrijk, zeker op het gebied van sectoroverschrijdende samenwerking of het meten van kwaliteit. Innovaties lijken vooral nodig om de onderlinge communicatie en uitwisseling van gegevens te verbeteren. Talloze innovaties en initiatieven, bv op het gebied van ehealth worden ontwikkeld maar zijn geen lang leven beschoren. Wat wil de patiënt? En hoe weet de professional wat er is en wat voor deze patiënt van nut kan zijn? Bijna iedereen die iets nieuws wil creëert weer papierwerk of registratie; pratend met bestuurders van diverse gremia merk je hoe lastig het is om het roer om te gooien - en daarbij de patiënt centraal te stellen. Mooi was in dat kader de werkwijze van een kankerziekenhuis dat echt probeerde de patiënt centraal te stellen. Elke patiënt werd gevraagd de behandeling te evalueren en als het niet excellent was, werd gevraagd wat dan nodig was. Ook werknemers werd gevraagd of zij of hun familie zelf in het ziekenhuis behandeld zouden willen worden. Dat bleek een enorme boost te geven om samen met de patiënt mee te denken. Tegelijkertijd was er natuurlijk ook een heleboel rompslomp aan kwaliteitsindicatoren om aan te leveren.
Met verschillende ziekenhuisdirecteuren sprak ik  over de vervanging van arts-assistenten bij zwangerschap of ouderschapsverlof. Men erkende het probleem wel en gaf aan dat er altijd over te praten is of extra anios worden ingezet. Ook het toenemend aantal vrouwelijke artsen werd af en toe genoemd, er zijn meningen dat er teveel vrouwen komen maar onderbouwd door argumenten over minder kwaliteit van de zorg zijn er niet. Wel kreeg ik regelmatig de vraag hoe we nu meer vrouwen in besturen krijgen. Een belangrijk aandachtspunt voor ons! Meer hoor je tijdens de ALV!

VNVA in het kort

  • De VNVA behartigt de belangen van de vrouwelijke artsen. De vereniging acht het van groot belang dat alle vrouwelijke artsen hun talenten optimaal kunnen benutten en daardoor een hun passende positie in de gezondheidszorg kunnen innemen. Tevens zet de vereniging zich in voor het inweven van seksespecifieke geneeskunde in opleiding en praktijk. Daarbij stimuleert de VNVA de gewenste maatschappelijke veranderingen…

Volg ons

VNVA op sociale media