HomeVan de voorzitterVoorwoord Nieuwbrief 3, 2016

'Je hebt maar één aandacht', dat was de intrigerende kop van een artikel in de NRC over onze neiging onze aandacht te versnipperen. Aandacht en het gebrek daaraan is een populair thema en ook jij zal wel eens gefopt zijn door zo'n filmpje over basketballers waarbij je moet tellen hoe vaak er wordt overgegooid. Omdat je het al eerder had meegemaakt lette je op de aap, maar vergat de tijger die ook nog door het beeld liep maar je totaal niet verwachtte. Dergelijke filmpjes voelden altijd een beetje als falen, tot ik hoorde dat het juist goed is omdat je anders helemaal overprikkeld wordt.

Esther Gerritsen beschrijft de andere zijde van aandacht in een VPRO column. Van een hoorcollege Europese geschiedenis over Sarajevo in de auto, de A15, een expositie; gelijktijdige zaken die gebeuren en niets met elkaar te maken hebben krijgen door associëren een uniek verband. Iets dergelijks gebeurt ook als je met een patiënt in gesprek bent. Je hoort het verhaal maar tegelijk heb je een indruk van die persoon, heb je een mening over kleding of gedrag, vind je hem/haar sympathiek, denk je opeens dat een andere patiënt zich ook ooit zo presenteerde en bemerk je enige weerstand omdat je een ander verhaal krijgt dan je zou willen horen. En dan is er nog geen indicator ingevuld, geen richtlijn gevolgd en is je dd ook nog niet rond. Dat gaat allemaal in een flits terwijl jij denkt een rationeel gesprek te voeren - en dat ook van de patiënt verwacht (die eenzelfde proces meemaakt). We beslissen en beoordelen nu eenmaal meer onbewust dan we denken en zouden willen.

Is dat erg? Ja en nee. Nee, want het is onderdeel van onze biopsychosociale make up. En ja, als je niet beseft dat dergelijke onbewuste processen spelen, kun je belangrijke signalen missen. Dat geldt ook voor het herkennen van typisch mannen of vrouwengedrag en je onbewuste reactie daarop. Belle Derks noemde in haar oratie tot hoogleraar Sociale en organisatiepsychologie dat we nog steeds doen alsof mannen en vrouwen gelijk zijn terwijl onderzoek leert dat we onbewust vaak wel onderscheid maken tussen mannen en vrouwen. En daarmee blijft het gebeuren, denk maar aan het hoger inschatten van een zelfde cv of artikel met een mannennaam. Het is niet nieuw, maar deze nieuwe jonge hoogleraar maakt wel duidelijk dat m/v thema's nog steeds actueel zijn. Zo'n nieuwe (en jonge) hoogleraar schenkt weer nieuwe aandacht en ook weer een nieuw perspectief.

Die aandacht geldt ook voor de gendersensitieve benadering. Nu we weten dat vrouwen vaker hart- en vaatziekten krijgen lijkt het vanzelfsprekend dat je kijkt naar m/v verschillen in aandoening en voorkomen. Maar let je ook op de presentatie van klachten door mannen en vrouwen? Merk je dat bagatelliseren en verontschuldigen (meer vrouwelijk gedrag) kan leiden tot een ander beleid dan iemand die zijn klachten externaliseert en een snelle oplossing wil? Toine Lagro sprak hierover tijdens het gendercongres.  Als je weet dat dergelijke processen gebeuren ben je er alerter op en kun je ervoor kiezen je aandacht te richten en te gebruiken. Dat kan leiden tot betere zorg, of een patient die zich beter begrepen voelt.

De titel van de column van Esther Gerritsen is negeren. Ook in de geneeskunst moet je vaak bewust aandacht geven en bewust negeren (want er is zoveel om op te letten). Wat wel en niet relevant is blijf je ontwikkelen en dat geldt ook voor gendersensitieve aandacht. De (genees)kunst is ... elke keer weer 'de relevante aap' herkennen!

 

VNVA in het kort

  • De VNVA behartigt de belangen van de vrouwelijke artsen. De vereniging acht het van groot belang dat alle vrouwelijke artsen hun talenten optimaal kunnen benutten en daardoor een hun passende positie in de gezondheidszorg kunnen innemen. Tevens zet de vereniging zich in voor het inweven van seksespecifieke geneeskunde in opleiding en praktijk. Daarbij stimuleert de VNVA de gewenste maatschappelijke veranderingen…

Volg ons

VNVA op sociale media